Waarom ik 's nachts wakker lig van mijn werk en dat een goed ding is.

Neem je werk niet mee naar huis, wordt wel eens gezegd. Dat is knap lastig als je vanuit huis werkt, kan ik je vertellen... Maar nog los daarvan ben ik het eerlijk gezegd gewoon niet met deze uitspraak eens. Sterker nog, ik lig regelmatig wakker van mijn werk en vind dat helemaal oké! 

Deze week was ik midden in de nacht klaarwakker. In een stilte die zo nu en dan werd onderbroken door het geluid van een passerende auto, dwaalden mijn gedachten naar de avond ervoor. Een avond waarop ik weer een bijeenkomst Afvallen met Deugden had verzorgd. En terwijl ik de gebeurtenissen van die avond in herinnering riep, werd ik mij stapje voor stapje de schoonheid ervan gewaar. Laat me je meenemen in wat er die avond gebeurde.

Toevalsdeugd
We openden de bijeenkomst met het trekken van een toevalsdeugd. Blind een kaart uit de stapel van 100 reflectiekaarten trekken en al lezend kijken wat er voor je uitspringt in het hier en nu. Een van de deelnemers trok de kaart Gratie. En nog terwijl ik mijn eigen deugdenkaart aan het lezen was, voelde en hoorde ik haar onrust. Eenmaal aangekomen bij haar om haar verhaal te horen, pakte ze de kaart op en wierp deze met kracht over de tafel van zich af. 'Dit vind ik dus helemaal niks. Hier heb ik helemaal niks mee en het roept alleen maar weerstand op,' liet ze kort en niet mis te verstaan weten. 'Wat maakt dat het zoveel weerstand oproept?' vroeg ik haar. En ze begon de kaart voor te lezen en vulde die telkens aan met de woorden 'Dat heb ik niet' of 'Dat doe ik niet'. 'Oh, nou ja, bewuste keuzes maken, dat doe ik dan wel weer,' liet ze zich nog even ontvallen, om pruttelend haar relaas te eindigen. In haar hele houding kwam haar weerstand tot uiting.

Het verhaal erachter
Momenten als deze maken mij altijd nieuwsgierig naar het verhaal erachter. Want achter die uiterlijke weerstand gaan gevoelens, emoties en ervaringen schuil. Die zo groot en kwetsbaar kunnen zijn dat er naar op zoek gaan beangstigend is en voelt. Toch is dat altijd waartoe ik deelnemers aan mijn programma wil uitnodigen, waarbij ik het als deugdencoach belangrijk vind iemands tempo te respecteren. Want wie ben ik om dat te bepalen? Wel kan ik middels mijn vraagstelling mensen faciliteren op zoek te gaan naar dat verhaal. Of in ieder geval naar flarden ervan.

En zo spraken we ook deze avond door over wat zij vertelde. En sprak ik mijn erkenning uit voor de openheid en eerlijkheid die zij liet zien door haar reactie op de deugdenkaart met ons te delen. En ondanks haar weerstand begon ze te praten. En bleef ze praten. Zo nu en dan onderbrak ze zichzelf met de opmerking 'Nou, nu maar weer iemand anders, hoor', maar het was of de groep aanvoelde dat dit haar moment was om te vertellen.

En ze vertelde over hoe ze aangetrokken was om mee te doen aan dit programma, omdat het anders is dan veel vormen van afvallen, doordat het dieper ingaat op haar als persoon. Maar dat ze er toch niet de tijd voor maakt. Hoe het tegenzin oproept. Ook om naar een avond als deze te gaan. En dat ze op weg hier naartoe 'om een antwoord had gevaagd'. 'Tja, en dan trek ik deze kaart en denk: daar ligt mijn antwoord.'

Het werd even muisstil in de ruimte toen ze dat gezegd had. En zij en wij ons bewust werden van wat zij zojuist had gezegd. Daar lag dus, open en bloot op tafel, haar antwoord op de onrust in haar leven. En juist dat antwoord zorgde voor kriebels, irritatie en jeuk. 'Dit is mijn ultieme ontwikkeldeugd' deelde ze met ons. 'Ik zocht een antwoord en kreeg een antwoord. Alleen roept dat veel weerstand op.' En ze sprak verder over hoe ze niet gewend is aandacht te krijgen voor de diepere lagen in haarzelf. En hoe ze zorgzaamheid en liefde voor anderen in overvloed heeft, maar deze niet richting zichzelf ervaart. En hoe bang ze eigenlijk ook is lief voor zichzelf te worden. Want wat komt ze tegen als ze haar overlevingsmechanisme van stoerheid, grappenmakerij en aandacht hebben voor anderen loslaat?

Denkbeeldig doosje
Dat was het moment waarop ik een andere deelnemer uitnodigde haar ervaring rondom omgaan met angst voor wat nog niet zichtbaar is, met ons te delen. En deze deelneemster vertelde over hoe zij haar pijn en verdriet in een denkbeeldig doosje heeft opgeborgen. Een doosje dat ze altijd met zich meedraagt, maar waarvan het deksel grotendeels gesloten blijft. Een doosje waarvan ze zelfs nog niet goed weet wat er allemaal in zit. En soms, heel even, opent ze het doosje, neemt de tijd om een blik op de inhoud ervan te werpen en haar gevoel daarover toe te laten. Om vervolgens het deksel weer te sluiten. Zo houdt zij het voor zichzelf beheersbaar en voelt zij zich daar prettig bij. Stapje voor stapje bouwt ze zo vertrouwen op dat wat er ook in het doosje zit, zij met de inhoud ervan om kan gaan.

En deze deelneemster vertelde ook hoe zij in de afgelopen maanden dat ze deelneemt aan het programma geleerd heeft liever voor zichzelf te zijn. En hoezeer haar dat helpt om te gaan met lastige situaties. En sterker nog, hoe het haar ondersteunt in stappen zetten richting haar doel.

Cadeautje
Terugkerend naar het verhaal van de eerste deelnemer benoemde ik wat het feitelijk voor een cadeautje was dat ze juist de kaart Gratie trok. Iets wat ze gaandeweg het praten zich ook ging realiseren. Wat nog niet wilde zeggen dat het daarmee makkelijker werd. En ik nodigde haar uit na te gaan denken over hulpdeugden die zij zou kunnen gaan inzetten om in veel kleinere stappen uiteindelijk uit te kunnen komen bij Gratie. Haar verhaal afrondend stak ze uiteindelijk, met veel meer zachtheid dan toen ze de kaart trok, haar kaarsje voor deze mooie deugd aan.

Transformatie
En terwijl ik, omsloten door het donker van de nacht, hier allemaal over aan het nadenken was, besefte ik mij ook opeens wat me fascineert in programma's als The X Factor en The Voice of Holland. Daar, op de podia, vinden transformaties plaats. Ontstaan en gevoed door een innerlijk vuur dat zo hard is gaan branden dat het niet anders kan dan zichtbaar worden. Dergelijke transformaties zie ik ook voltrekken bij mensen die ik begeleid. Soms nog voordat ze het zelf zien of ervaren, omdat die transformaties plaatsvinden in hele kleine stappen. Stappen die op het oog weliswaar klein lijken, maar in werkelijkheid zo groot zijn.

Laat mij dan maar wakker liggen 's nachts. Want dit is waar het voor mij om gaat in het leven: je innerlijk vuur zodanig - durven!- ontsteken, dat het vlammetje, wat er ook gebeurt, niet meer dooft.